ઉષ્મા વહન (Thermal conduction),ઉષ્મા નયન (Thermal convection) અને ઉષ્મા વિકિરણ (Thermal radiation) વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ઉષ્મા ઉર્જાનું સ્થાનાંતરણ ત્રણ અલગ-અલગ પદ્ધતિઓ દ્વારા થઈ શકે છે:
$1$. ઉષ્મા વહન (Thermal Conduction): ઘન પદાર્થોમાં થતું ઉષ્માનું સ્થાનાંતરણ,જેમાં કણો તેમના સરેરાશ સ્થાનની આસપાસ દોલન કરે છે અને કોઈ ચોખ્ખું સ્થાનાંતર થતું નથી. આ માટે ગુરુત્વાકર્ષણની જરૂર હોતી નથી અને તેમાં પ્રવાહો રચાતા નથી.
$2$. ઉષ્મા નયન (Thermal Convection): તરલ પદાર્થો (પ્રવાહી અને વાયુ) માં થતું ઉષ્માનું સ્થાનાંતરણ,જેમાં કણો ભૌતિક રીતે એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ ગતિ કરે છે અને ઉષ્મા ઉર્જાનું વહન કરે છે. આ પ્રક્રિયા માટે ગુરુત્વાકર્ષણ જરૂરી છે અને તેનાથી ઉષ્મા નયનના પ્રવાહો રચાય છે.
$3$. ઉષ્મા વિકિરણ (Thermal Radiation): વિદ્યુતચુંબકીય તરંગો (ખાસ કરીને ઇન્ફ્રારેડ વિકિરણ) ના સ્વરૂપમાં ઉષ્માનું સ્થાનાંતરણ. આ પ્રક્રિયા માટે કોઈ માધ્યમની જરૂર હોતી નથી અને તે શૂન્યાવકાશમાં પણ થઈ શકે છે.

Explore More

Similar Questions

જો આકૃતિ $1$ માં ઉષ્માનું વહન $12 \, sec$ માં થાય,તો આકૃતિ $2$ માં તેટલી જ ઉષ્માનું વહન થતાં કેટલો સમય (સેકન્ડમાં) લાગશે?

$2\; m, 4\; m$ અને $6\; m$ ત્રિજ્યા ધરાવતી ત્રણ તકતીઓ $A, B$ અને $C$ ની બહારની સપાટી પર કાર્બન બ્લેકનું પડ ચડાવેલું છે. મહત્તમ તીવ્રતાને અનુરૂપ તરંગલંબાઈ અનુક્રમે $300\; nm, 400\; nm$ અને $500\; nm$ છે. તેમના દ્વારા ઉત્સર્જિત પાવર અનુક્રમે $Q_A, Q_B$ અને $Q_C$ છે. નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?

સૂર્ય,જે કાળા પદાર્થ તરીકે વર્તે છે,તે $0.48 \ \mu m$ ની તરંગલંબાઈ પર મહત્તમ વિકિરણ ઉત્સર્જે છે. સૂર્યની સરેરાશ ત્રિજ્યા $6.96 \times 10^{8} \ m$ છે. સ્ટિફન-બોલ્ટ્ઝમેન અચળાંક $5.67 \times 10^{-8} \ W/m^2K^4$ અને વીનનો અચળાંક $0.293 \ cm \cdot K$ છે. વિકિરણને કારણે સૂર્યના દળમાં પ્રતિ સેકન્ડ થતો ઘટાડો ..... $kg/s$ છે.

Difficult
View Solution

કેવિટી (પોલાણ) વાળી એક દીવાલ ઈંટના બે સ્તરોની બનેલી છે જે હવાના એક સ્તર દ્વારા અલગ પડે છે. ત્રણેય સ્તરોની જાડાઈ સમાન છે અને ઈંટની ઉષ્મીય વાહકતા હવા કરતા ઘણી વધારે છે. ડાબી બાજુનું સ્તર જમણી બાજુના સ્તર કરતા ઊંચા તાપમાને છે અને સ્થાયી અવસ્થા (steady state) અસ્તિત્વમાં છે. નીચેનામાંથી કયો આલેખ કેવિટીની અંદર અંતર $d$ સાથે તાપમાન $T$ ના ફેરફારની સાચી આગાહી કરે છે?

અચળ આડછેદ ધરાવતા ધાતુના સળિયાના છેડાઓને $T_1$ અને $T_2$ તાપમાને જાળવી રાખવામાં આવે છે,જે બંને આસપાસના તાપમાન કરતા વધારે છે. જો સળિયા પર કોઈ ઉષ્મા અવાહક પડ (lagging) ન હોય,તો નીચેનામાંથી કઈ આકૃતિ સળિયાની લંબાઈ સાથે તાપમાનમાં થતા ફેરફારને શ્રેષ્ઠ રીતે દર્શાવે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo